Kategoria: Przepisy lotnicze  |  Czas czytania: ok. 9 minut

Na jaką odległość można polecieć dronem w Polsce?

Większość pilotów dronów zna DroneTower. Niewielu wie, co ta aplikacja tak naprawdę robi — a jeszcze mniej wie, czego nie robi. Jeśli kiedykolwiek kliknąłeś „500 m" w formularzu i ruszyłeś latać z poczuciem, że masz zgodę na taką odległość, ten artykuł jest dla Ciebie.

Co DroneTower faktycznie zatwierdza?

DroneTower to polska platforma U-Space obsługiwana przez Polską Agencję Żeglugi Powietrznej (PAŻP). Jej zadaniem jest koordynacja ruchu bezzałogowego w strefach zarządzanych — przede wszystkim w strefach CTR wokół lotnisk, strefach MCTR wokół lotnisk wojskowych i innych obszarach, gdzie lot musi być zgłoszony przed wejściem w przestrzeń.

Gdy rysujesz obszar operacyjny i wysyłasz wniosek, system sprawdza jedno: czy w tej przestrzeni, w tym oknie czasowym, nie ma konfliktu z innymi użytkownikami lub ograniczeniami. Jeśli wszystko jest czyste — dostajesz zgodę.

500 metrów — sufit formularza, nie przyznany zasięg

Podręcznik użytkownika DroneTower, wydany przez PAŻP w 2024 roku, mówi o tym wprost. W sekcji dotyczącej podstawowych parametrów lotu czytamy:

„Użytkownik poprzez podanie promienia deklaruje obszar lotu, w którym chce wykonać lot. Maksymalna wartość promienia wynosi 500 m."

Pięćset metrów to górna granica tego, co formularz w ogóle przyjmuje. Nie jest to zalecana odległość lotu ani przyznany zasięg operacyjny. To po prostu tyle, ile pozwala ustawić suwak.

Czerwona uwaga, której prawie nikt nie czyta

W tej samej aplikacji, w sekcji dotyczącej zgłaszania check-in, znajduje się wyróżniona, czerwona uwaga:

„Aplikacja nie weryfikuje wiarygodności danych wprowadzanych przez Użytkownika. Na Użytkowniku spoczywa odpowiedzialność za odbywanie lotów w ramach przepisów prawa."

Aplikacja przyjmuje Twoje dane na wiarę. Sprawdza dostępność przestrzeni — nie sprawdza, czy Twój lot będzie zgodny z przepisami. Cała odpowiedzialność za to spoczywa na pilocie.

Co reguluje odległość lotu? Przepisy o VLOS

Skoro aplikacja odsyła do przepisów, zajrzyjmy do przepisów. Odległość lotu w Polsce reguluje rozporządzenie wykonawcze Komisji Europejskiej nr 2019/947, bezpośrednio obowiązujące w Polsce bez potrzeby osobnej implementacji.

Artykuł 4 tego rozporządzenia mówi, że operacje w kategorii otwartej — tej, w której lata zdecydowana większość pilotów z uprawnieniami A1, A2 lub A3 — muszą być prowadzone w zasięgu wzroku pilota. Po angielsku: VLOS (Visual Line of Sight).

Definicja VLOS

Podręcznik DroneTower, wzorując się na rozporządzeniu, przytacza definicję VLOS w słowniku pojęć:

„Pilot bezzałogowego statku powietrznego jest w stanie utrzymywać stały kontakt wzrokowy nieuzbrojonym okiem z bezzałogowym statkiem powietrznym, co umożliwia temu pilotowi kontrolowanie toru lotu wspomnianego statku względem innych statków powietrznych, osób i przeszkód w celu uniknięcia kolizji."

Trzy słowa kluczowe:

• Stały — nieprzerwany, przez cały czas lotu.
• Nieuzbrojonym okiem — bez urządzeń optycznych, bez ekranu aplikacji, bez kamery drona, bez gogli FPV.
• W celu uniknięcia kolizji — chodzi o realną zdolność do bezpiecznego sterowania, nie o teoretyczny wgląd w piksel na horyzoncie.

VLOS nie ma przypisanej liczby metrów

To jeden z najważniejszych faktów, który wielu pilotów po prostu pomija: nigdzie w rozporządzeniu nie ma zapisu „VLOS = X metrów". VLOS to stan faktyczny, który zależy od:

• rozmiaru i kolorystyki drona — mały, ciemny dron znika znacznie szybciej,
• warunków atmosferycznych — zamglenie, słońce w oczach, zachmurzenie,
• tła — dron nad jasnym niebem to co innego niż dron nad zabudową,
• wzroku pilota.

Materiały doradcze EASA oraz kalkulatory zasięgu wzroku opracowane dla pilotów wskazują, że w typowych warunkach dziennych dla dronów konsumenckich praktyczny VLOS mieści się zazwyczaj między 150 a 400 metrów. Przy słabej widoczności lub małym dronie może wynosić 100 metrów. W bardzo sprzyjających warunkach i przy dużym dronie — nieco więcej.

To pilot ocenia, czy jego VLOS jest zachowany — w konkretnym miejscu, w konkretnych warunkach. I to pilot za tę ocenę odpowiada.

Drugi wymiar VLOS: co jest pod dronem?

Gdy mówimy o VLOS, większość pilotów myśli o jednej rzeczy: czy widzę drona. To oczywiste — wynika wprost z definicji. Ale materiały doradcze EASA (GM1 do punktu UAS.OPEN.060(2)(b)) precyzują, że utrzymywanie pełnej świadomości sytuacyjnej obejmuje coś więcej.

Przekłada się to na konkretne pytanie, które warto zadać sobie przed każdym lotem:

„Czy w każdym momencie tego lotu będę wiedział, co jest pod dronem i czy mogę potwierdzić, że nie przelatuję nad osobami postronnymi?"

Jeśli odpowiedź brzmi „nie wiem" — to nie jest operacja VLOS, nawet jeśli technicznie widzisz punkt świetlny na horyzoncie.

A co z lotem FPV?

Gogle FPV dają obraz z kamery drona — lecisz oczami drona, ale nie widzisz drona z zewnątrz. To z definicji operacja BVLOS, chyba że obok pilota stoi obserwator utrzymujący fizyczny kontakt wzrokowy z dronem przez cały lot.

Co więcej, nawet z obserwatorem — kamera FPV jest zazwyczaj skierowana do przodu, nie w dół. Ani pilot przez kamerę, ani obserwator wzrokiem nie mają pełnej wiedzy o tym, co dzieje się bezpośrednio pod dronem. To realny problem bezpieczeństwa, niezależnie od kwestii formalnych.

Loty BVLOS — kiedy daleki zasięg jest legalny?

Są sytuacje i zastosowania, gdzie lot na duże odległości jest potrzebny i legalny. Dzieje się tak po wyjściu z kategorii otwartej i przejściu do kategorii szczególnej — co oznacza między innymi:

• zastosowanie standardowego scenariusza STS-02 (dla określonych operacji BVLOS),
• lub uzyskanie indywidualnego zezwolenia od Urzędu Lotnictwa Cywilnego na podstawie oceny ryzyka metodą SORA.

To temat na osobny artykuł. Najważniejsza zasada jest prosta: jeśli chcesz polecieć dalej niż pozwala twój wzrok, potrzebujesz zezwolenia ULC — a nie większego promienia w DroneTower.

Co grozi za lot poza VLOS bez zezwolenia?

Konsekwencje:

• Kara administracyjna — ustawa Prawo lotnicze (art. 212) przewiduje karę do kilkudziesięciu tysięcy złotych nakładaną przez Prezesa ULC.
• Odpowiedzialność karna — jeśli doszło do realnego zagrożenia dla innych osób lub statków powietrznych, otwiera się ścieżka z Kodeksu karnego.
• Odmowa wypłaty ubezpieczenia — standardowa polisa OC obejmuje loty zgodne z warunkami kategorii, w której operator jest zarejestrowany. Lot poza VLOS bez zezwolenia może skutkować odmową odszkodowania.
• Logi telemetryczne jako dowód — systemy DJI, Autel i innych producentów rejestrują pozycję drona, odległość od pilota i wysokość. Dane te mogą być i są wykorzystywane podczas kontroli KCSP.

Jak prawidłowo korzystać z DroneTower?

Deklaruj rzeczywisty obszar operacyjny

Promień wpisany w DroneTower to deklaracja — i podręcznik PAŻP mówi wprost, że pilot za nią odpowiada. Jeśli planujesz latać w promieniu 150 metrów — wpisujesz 150. Jeśli 250 — wpisujesz 250. Niepotrzebne zawyżanie promienia blokuje przestrzeń innym operatorom i rozszerza zakres Twojej odpowiedzialności.

Przeprowadź rekonesans przed lotem

Skoro VLOS wymaga wiedzy o tym, co jest pod dronem, tę wiedzę trzeba zdobyć przed startem. Może to być spacer wzdłuż planowanej trasy, sprawdzenie terenu na mapie satelitarnej lub obserwacja z miejsca startowego. Chodzi o mentalną mapę terenu, zanim wzniesiesz maszynę.

Trzy pytania przed każdym lotem

• Czy mogę wskazać drona gołym okiem i określić, w którą stronę jest zwrócony?
• Czy wiem, co jest pod dronem w każdym momencie lotu?
• Czy mogę potwierdzić, że nie przelatuję nad osobami, nad którymi nie powinienem?

Jeśli na wszystkie trzy pada „tak" — latasz w VLOS. Jeśli na którekolwiek pada „nie wiem" — zatrzymujesz się.

Podsumowanie — zasada na wynos